Pranajama: uđaji kumbaka

Pranajame koje menjaju doše – 6. deo

                Uđaji sam opisao već dva puta. Prvo je korišćen kao uvodna tehnika za produžavanje i usporavanje daha sa namerom da nas dovede do naizmeničnog nosnog disanja. Nakon opisivanja osnovne tehnike naizmeničnog nosnog disanja, uđaji je primenjen u upoznavanju sa unutrašnjim i spoljašnjim zadržavanjima vazduha (kumbakama).

            Uđaji koji se ovde spominje je terapeutska kumbaka koja se koristi sa namerom da redukuje kaphu. Standardno uđaji disanje koje kombinuje sibilantni udah sa aspirantnim izdahom je prikladnije kao generalni tonik, ali nije efektno u razaranju kaphe te može biti korišćen za vreme vinjase. Za razliku od multi-namenskog uđaji disanja, ovde opisana uđaji kumbaka obavlja izdah kroz levu nozdrvu bez zvuka.

            Uđaji kumbaka je poslednja od važnih kumbaka i poslednja od tri tehnike koje se koriste sa namerom da usklade tri raspoloženja (vata, pita i kapha). Uđaji kumbaka redukuje kaphu. „Joga rahasja“ tvrdi da ima sposobnost lečenja svih bolesti kada se kombinuje sa nadi šodanom, surja bedanom i šitali.

            „Hata joga pradipika“ tvrdi da se uđaji sastoji od zvučnog udaha kroz obe nozdrve, zadržavanja daha i završnog izdaha kroz levu nozdrvu. Činjenica da se izdah odvija kroz levu nozdrvu se navodi i u „Joga kundalini upanišadi“, koja dodaje da metod proizvodi redak uspeh rashlađivanja glave i redukovanja kaphe (flegme) dok na drugom mestu podiže agni. Šastre se slažu da uđaji (sibilantni udah i aspirantni izdah kroz obe nozdrve) može da se praktikuje bilo gde i bilo kad (čak i u hodu), što ga čini podesnim za praktikovanje tokom asana. U tom slučaju se ne praktikuje zadržavanje daha, a izdah se odvija kroz obe nozdrve uz prateći zvuk. Ovo je razlika između zvanične sedeće prakse uđaji kumbake ovde opisane i manje potentnog, multi-namenskog, nezvaničnog uđaji disanja koje je opisano ranije. Sam kraj ovde predstavljene uđaji kumbake je identičan surja bedani gde se udah kroz desnu nozdrvu kombinuje sa izdahom kroz levu. Zajedno čine jedan solarni ciklus. Izdisanjem kroz levu nozdrvu, druga polovina solarnog ciklusa surja bedane podstiče funkciju uđaji disanja u otklanjanju kaphe više nego uđaji izdah.

BENEFITI

            Redukuje kapha poremaćaje, naročito respiratorne kao što su astma, prehlada, kašalj, bronhitis i upala pluća. Bez kumbake može da se praktikuje i tokom trudnoće, naročito ako postoji višak kaphe. Uđaji kumbaka je korisna i u slučajevima poremaćaja štitne žlezde, hipertenzije, reumatizma, infekcija uha i tonzilitisa. Uđaji je i pomoćna tehnika za podiznje kundalinija, iako se smatra manje potentnom od surja bedane i bastrike.

KONTRAINDIKACIJE

                Vežbači koji praktikuju snažniju aštanga vinjasu, generalno se savetuju da ne praktikuju ovaj metod peviše obimno pošto su verovatno već dovoljno redukovali kaphu. Osim toga, mnogi praktičari vinjase su trajno vezali uđaji sa napornim aktivnostima (stalnim kombinovanjem jednog sa drugim). Ovo obično pokrene aktivaciju simpatetičkog nervnog sistema čim osoba započne vinjasu. Ovo je kontra produktivno pri praktikovanju sedeće kumbake kada je potrebno da se aktivira parasimpatetički nervni sistem da bi se produžila kumbaka. Usled aktivacije simpatetičkog nervnog sistema, uđaji vas može držati budnim ukoliko se praktikuje suviše kasno ili neposredno pred spavanje. S druge strane nova veza između uđaji disanja i simpatetičkog refleksa može se iskoristiti da vas održi na oprezu tokom dugih meditacija. Praktikujte uđaji kumbaku samo ako imate dodatni višak kaphe koji treba da se redukuje.

22473728_502449910129439_1673598840_o

TEHNIKA BEZ KUMBAKE

            Ovaj metod bi bio korišćen u terapiji. Kada se uđaji praktikuje kao formalna sedeća pranajama, treba da bude praćen điva bandom. Ovo se ne preporučuje tokom aštanga vinjase ili neke druge energične prakse asana, jer može dovesti do suvišne tenzije u glavi i nepcu. Postavljajući jezik u điva bandu, udahnite kroz obe nozdrve proizvodeći uđaji zvuk. Zvuk se prizvodi zatvaranjem epiglotisa na pola kao kada šapućemo. Zatim napravite šanka mudru i zatvarajući desnu nozdrvu, izdahnite samo kroz levu. Uđaji kumbaka je spora pranajama i pirodni talas daha joj je trodelni dvostrukouzlazni talas. 1

Izvedite 10 rundi u odnosu 1:1 ili modifikujte ako vam učitelj preporučuje. Vremenom polako produžite odbrojavanje dok ne dostignete 30 sekundi po udahu i izdahu. Potom smanjite dužinu udaha na pola i promenite odnos na 1:2, krećući od 15:30 sekundi ili onako kako vam učitelj preporučuje.

TEHNIKA SA KUMBAKOM

            Ovaj metod se koristi kao pomoćna tehnika za podizanje kundalinija, ali zbog dodatne toplote generisane kumbakom, efikasna je i u redukovanju kaphe. Sa jezikom smeštenim u điva bandu, udahnite kroz obe nozdrve proizvodeći uđaji zvuk. Pri kraju udaha podignite grudi i progutajte, zaključajte kontrakciju grla i spustite bradu na grudnu kost zadržavajući điva bandu. Na kraju kumbake podignite glavu, oslobodite grlo, šanka mudrom zatvorite desnu nozdrvu i izdahnite kroz levu. Primenjujete trodelni dvostrukouzlazni disajni talas, odnosno neka izdah počinje malo iznad pubične kosti odakle se kreće ka gore. Počnite sa odnosom 1:1:2 i produžite kako je ranije objašnjeno dok ne dostignete odnos 1:4:2. Setite se da u toku kumbake prvo naglasite đalandara bandu, pa tek onda mula bandu. Tek kada savladate ove dve, dodajte udijana bandu u toku unutrašnje kumbake. U svakom slučaju, primenjujte udijana bandu prilikom izdaha da istisnete vazduh ka napolje počinjući od najniže tačke abdominalnog zida.

Izvor: Pranayama, The Breath of Yoga, G. Maehle (2012)

Prevela: Mirela Đurić

Pranajama: šitkari

padmasancroped

Pranajame koje menjaju doše – 5. deo

Šitkari (sa dugim i) znači ’onaj koji pravi šišteći zvuk’. Šišteći zvuk ne proizvode zubi već jezik.

            „Hata joga padipika“ ovu pranajamu ubraja među najvažnije kumbake uključujući i surja bedanu, uđaji, šitali i bastriku, ali druge šastre je vide kao sekundarnu u odnosu na šitali. Pradipika takođe tvrdi da osobu čini skoro besmrtnom. „Hata ratnavali“ Šrinivasajogija sa uzbuđenjem proklamuje da kroz šitkari osoba postaje poput boga ljubavi i oslobođena patnje. Đajataramina „Jogapradipjaka“  preporučuje da se šitkari praktikuje samo leti, ne i zimi.

BENEFITI

            Šitkari je sjajna zamena za šitali za sve one koji ne mogu da urolaju jezik. Smanjuje pitu i njome povezane bolesti kao što su upalni procesi, čirevi, kiselost i groznica. Leči insomniju povezanu sa viškom pite. Pride, veruje se da povećava intelekt. Šitkari se može upotrebiti da podigne kaphu kada je to potrebno, i u ovom slučaju je potrebno da se izvodi bez kumbake. Takođe otklanja letargiju, glad i žeđ. Ukoliko se jezik pozicionira na pravi način, vazduh se preusmerava da hladi gornje nepce što vodi lučenju amrite (nektar). Entuzijastična obećanja iz šastri povezana sa dugovečnošću proizilaze iz ovog efekta.

KOTRAINDIKACIJE

            Nemojte praktikovati šitkari kada je kapha već povišena. Nemojte je praktikovati zimi kada vam je hladno ili kada ste visoko u planinama. Nemojte je praktikovati pri zagađenom vazduhu. U ovom smislu je slična kao šitali. Bez filtrirajućeg mehanizma od nosa, postižemo veće rashlađujuće efekte, ali je verovatnoća od infekcije i bolova u grlu veća usled lošeg kvaliteta vazduha.

TEHNIKA BEZ KUMBAKE

             Osnovni disajni talas kod ove pranajame je trodelni dvostrukouzlazni talas.1

Široko otvorite usta kao da pravite holivudsku grimasu (možda odatle dolazi tvrdnja o bogu ljubavi) ali držite spojene zube. Pritisnite jezik uz gornje nepce i lateralno ga raširite tako da na većini mesta skoro dodiruje kutnjake. Sada udahnite praveći šišteći zvuk. Šišteći zvuk se proizvodi vazduhom koji prolazi mimo jezika koji mu gotovo blokira putanju. Napravite dovoljno trenja koje bi dozvolilo da znatno produžite udah. Dovedite jezik u oblik koji omogućava da vazduh udari o meko, gornje nepce. Nakon završenog udaha, zatvorite usta, smestite jezik u điva bandu i polako izdahnite kroz nos. Ovo čini jednu rundu. U početku praktikujte samo nekoliko rundi i ponavljajte svakodnevno. Ukoliko nakon nekoliko dana ne bude nikakve reakcije, možete pretpostaviti da je kvalitet vazduha na vašoj lokaciji dovoljno dobar. Tada možete povećati broj rundi na 10, ali mnogo veći broj može biti praktikovan u slučaju povećane pite. Odnos je 1:1 radije nego 1:2 zato što produžava rashlađujući efekat.

TEHNIKA SA KUMBAKOM

Kako kumbaka zagreva i u određenoj meri ublažava rashlađujući efekat ove pranajame, da bi neutralisala zagrevajuće pranajame, šitkari se često praktikuje bez kumbake. Ukoliko radite šitkari sa kumbakom, povucite vazduh kroz šupljine između zuba i jezika pozicioniranog kako je ranije opisano. Na kraju udaha smestite jezik u điva bandu, progutajte, kontrahujte grlo i spustite bradu na grudnu kost (đalandara banda). Po završetku kumbake, podignite glavu, otpustite kontrakciju grla i izdahnite kroz nos, zadržavajući jezik u điva bandi. Ovo čini jednu rundu. Ponavljajte koliko god želite.

Izvor: Pranayama, The Breath of Yoga, G. Maehle (2012)

Prevela: Mirela Đurić

Pranajama: šitali

Goa

Pranajame koje menjaju doše – 4. deo

Shita (sa dugim i) znači prohladno. Ovo je rashlađujuća pranajama. „Hata joga pradipika“ je svrstava među esencijalne pranajame. „Joga rahasja“ joj takođe pridaje važno mesto tvrdeći da uđaji, nadi šodana, surja bedana i šitali otklanjaju sve bolesti.

            Šitali sa surja bedanom i uđaji disanjem čini trojstvo. Terapijska joga koristi ovo trojstvo kako bi uskladila ravnotežu između tri doše, sa uđaji disanjem redukuje kaphu, surja bedanom redukuje vatu i šitali tehnikom redukuje pitu. Kombinacijom ove tri tehnike može se uspostaviti ravnoteža. Takođe, šitali je sjajan metod za uravnotežavanje zagrevajućih katakteristika kapalabhatija i bastrike. Kapalabati je svakako zagrevajući, a bastrika bi mogla da bude zagrevajuća u zavisnosti od uslova. Moguće je da ćete ustanoviti da se tokom dužeg perioda vaše telo zagreva kroz kapalabati i bastriku, naročito ako vežbate u toplim klimatskim uslovima. Najlakši način da izađete na kraj sa ovim jeste da smanjite dužinu praktikovanja ovih tehnika, što može biti neophodno za vreme toplotnih talasa. Međutim, tada ne biste osetili dobrobiti ni jedne ni druge tehnike. Drugi način bi uključio vežbanje u kadi hladne vode ili pokrivanje tela vlažnim čaršavom. I jedno i drugo bi trebalo da se primenjuje kada su temperature veoma visoke. Drugi metod jeste da se ode u planine gde je hladnije. Ovo je jedan od glavnih razloga zašto su jogiji nestajali u Himalajima. T. Krišnamačarja je, na primer, na Himalajima otkrio da kumbakom može da topi led oko sebe. Bez težnje ka sličnim ekstremima, osim čandra bedane, šitali je najdirektniji metod za rashlađivanje.

            Šitali i njena rođaka šitkari, ipak, imaju veliki nedostatak. Obe uključuju udah kroz usta –  u slučaju šitali kroz urolan jezik, a u slučaju šitkari kroz prostor između zuba i jezika. Kod obe pranajame, rashlađujući efekat se postiže tako što vazduh postaje zasićeniji isparavanjem pljuvačke, na sličan način na koji funkcionišu isparavajući klima uređaji.

            Obično ne udišemo kroz usta zato što je nos napravljen sa svrhom da iz vazduha isfiltrira strane čestice, toksine i zagađujuće materije. To nije slučaj kod disanja kroz usta. Ukoliko se praktikuju u zagađenim gradovima, šitali i šitkari mogu biti štetne i doprineti bronhitisu, zapaljenju pluća i drugim plućnim bolestima. Moraju se primenjivati sa oprezom. Ukoliko živite u stanu koji se nalazi u centru grada, upotreba filtera za vazduh može šitali učiniti blagotvornijom. Lokacija unutar samog grada često igra važnu ulogu. U vreme nastajanja ovog teksta, živim u australijskom gradu Pert. Moje prebivalište se nalazi u predgrađu blizu okeana. Tu je vazduh dovoljno dobar da mogu da praktikujem šitali svaki dan bez negativnih posledica. Moj studio joge se pak nalazi bliže gradu zgodno lociran za većinu mojih učenika. Kada tamo nekoliko dana za redom praktikujem šitali zaboli me grlo jer je vazduh zagađeniji.

            Nije nužno da praktikujete šitali ili šikari odmah nakon asana i pranajame. Za mnoge ljude rešenje je kombinovanje odlaska na plažu za vreme zalaska Sunca i šitali pored vode ukoliko u to doba godine vetar duva sa okeana.

KONTRAINDIKACIJE

                Nemojte praktikovati ovu tehniku na zagađenom vazduhu. Tokom zime praktikujte samo povremeno. Nemojte je praktikovati ukoliko patite od niskog krvnog pritiska ili prehlada, kašlja, bronhitisa, upale pluća ili krajnika.

BENEFITI

            Šitali je dobra tehinika tokom trudnoće pošto rasteruje višak toplote. U terapijske svrhe može se koristiti za redukovanje viška pite. Efektivna je i u otklanjanju viška pite generisane praktikovanjem drugih jogičkih tehnika kao što su surja bedana i kapalabati. Šitali, ako se izvodi bez kumbake, može sniziti visok krvni pritisak. „Joga jagnavalkja“ preporučuje šitali za astmu i dijabetes. „Hata joga pradipika“ je predlaže za redukovanje gladi i žeđi i kao protivotrov, što se takođe tvrdi i u „Joga kundalini upanišadi“. Tehnika je dobra za rashlađivanje u toku leta i za ublažavanje upalnih procesa i čireva. Ovu pranajamu je dobro praktikovati pred spavanje da bi se oslobodili viška toplote generisane tokom dana, naročito ukoliko ste pita tip. Korisna je i u redukovanju kiselosti i poznata je kao preventiva počecima procesa starenja. Neki jogički tekstovi tvrde čak i da će sedu kosu vratiti u crnu.

            Šitali ima i snažan duhovni efekat. Pošto udišemo kroz urolan jezik, dolazi do stimulacije centralnog energetskog kanala (sušumne), grane koja prolazi kroz jezik. Da bi se taj efekat povećao, potrebno je jezik dovesti u điva bandu nakon izdaha. Tu jezik dolazi u kontakt sa resicom koja je takođe povezana sa sušumnom.

TEHNIKA BEZ KUMBAKE

Pošto je ovo pranajama sporog disanja, koristi se trodelni dvostrukouzlazni disajni talas.1

            Izbacite jezik van usta i urolajte ga tako da formira cev. Zatim udahnite kroz urolan jezik što će doprineti vlaženju vazduha daleko više nego što bi mogle mukusne membrane nosa. Otkrićete da se nakon dugog udaha jezik poprilično isuši, stoga se pobrinite da ga opskrbite sa dovoljno pljuvačke za održavanje rashlađujućeg efekta tokom cele dužine udaha. Tokom izdaha smotajte jezik u điva bandu i napravite kontakt sa resicom. U većini slučajava preporučuje se odnos 1:1 radije nego 1:2 iz razloga što produžava trajanje rashlađujućeg udaha. Počnite sa samo nekoliko rundi i ponavljajte iz dana u dan. Ukoliko nakon nekoliko dana nema nikakve reakcije, možete pretpostaviti da je kvalitet vazduha na vašoj lokaciji dovoljno dobar. Tada možete preći na 10 rundi, ali ukoliko neko pati od povećane pite, broj rundi može biti i veći.

            Posmatrajte da li se postiže dovoljan efekat za potrebno hlađenje, ukoliko nije, povećajte broj rundi na 20. Moguće praktikovati i više rundi, ali u tom slučaju procenu treba doneti kvalifikovani učitelj i terapeut. Ukoliko vas boli grlo, kašljete, imate anginu ili bronhitis, nemojte nastaviti sa tehnikom jer to ukazuje na obilato prisustvo zagađujućih materija u vazduhu.

TEHNIKA SA KUMBAKOM

            „Joga kundalini upanišada“ opisuje ovu tehniku kao uvlačenje vazduha kroz jezik proizvodeći šum sa, potom izvodeći kumbaku i polako izdišući kroz obe nozdrve. Kumbaku treba izvoditi istovremeno sa đalandara bandom i điva bandom. Za razliku od tehnike bez kumbake, šitali sa kumbakom nije pogodna za snižavanje krvnog pritiska pošto sama kumbaka, barem u početnim fazama daje efekat koji podiže krvni pritisak. Takođe, rashlađujući efekat tehnike je redukovan izvođenjem kumbake koja je sama po sebi zagrevajuća. Ako kombinujete šitali sa drugim tehnikama pranajame koje se izvode sa kumbakom, praktikujte šitali bez kumbake kako biste naglasili njen rashlađujući efekat.

Neki učenici nisu u mogućnosti da urolaju jezik, pošto je to genetski određeno. Ako ne možete da urolate jezik, okrenite se šitkari tehnici koja je opisana sledaća.

Izvor: Pranayama, The Breath of Yoga, G. Maehle (2012)

Prevela: Mirela Đurić

Pranajama: NADI ŠODANA, SURJA BEDANA I ČANDRA BEDANA

Padmasana

Padmasana

 Pranajame koje menjaju doše – 3. deo

TROJSTVO: NADI ŠODANA, SURJA BEDANA I ČANDRA BEDANA

I NJIHOVO KULTUROLOŠKO RAZMATRANJE

            Nadi šodana se sastoji od jedne runde čandra bedane u kombinaciji sa jednom rundom surja bedane. Čandra i surja bedana čine izolovane lunarne i solarne cikluse nadi šodane. Nadi šodana je uobičajena tehnika pranajame koju bi u većini slučajeva trebalo svi da praktikuju. Na duže staze, nadi šodana će ostvariti većinu ili sve benefite koje druge dve pranajame mogu obezbediti. Međutim, potrebno vreme može biti znatno kraće ukoliko vešt učitelj prepozna neravnotežu pojedinačnog učenika i ukoliko je vešt da je interpretira u konjukciji sa drugim faktorima kao što je godišnje doba, klima i geografska lokacija. Prema tome, učenik sa iritacijom solarnog nadija se brže može vratiti u ravnotžu ukoliko nadi šodanu zameni čandra bedanom za vreme leta. Jednom učeniku ako živi na Stenovitim planinama, Sibiru ili Nepalu za povratak ravnoteži će trebati manje čandra bedane. S druge strane, ukoliko živi u Meksiku ili Saharskom pojasu, trebaće mu više vremena za praktikovanje čandra bedane.

            Kulturni uticaj

                Šastre tvrde da osoba koja želi da se podvrgne herojskim akcijama u toku rata, treba da aktivira solarni nadi. Zadivljujuće je koliko je dominantnost nozdrva ili nadija povezana sa kulturnim nasleđem. Iritacija solarnog nadija je snažna kod ljudi koji potiču iz zemalja koje su bile ili kolonijalna sila u prethodnih par stoleća ili su se istakle kroz junaštvo u vojnoj areni. Otuda nalazim značajnu prisutnost iritacije solarnog nadija kod učenika Anglo-saksonskog (SAD, Velika Britanija i Australija), Nemačkog ili Japanskog porekla od kojih će mnogi imati koristi od čandra bedane tokom toplog godišnjeg doba (samo uz nadzor). Od završetka velikog rata, mnogi potomci ovih kultura su iritaciju svog solarnog nadija premestili na teren akademskih ili ekonomskih sposobnosti. Zbog toga u ovim zemljama trenutno nalazimo mnogo takvih individua sa visokim nivoom stresa, ometanim ili nedovoljnim snom, produženim radnim vremenom i drugim solarnim simptomima kao što su želučani čir ili srčana oboljenja. I u ovom slučaju odgovorna primena čandra bedane može pomoći uspostavljanju ravnoteže.

            S druge strane, potomci kultura i nacija koje su bile pod dominacijom solarnih nacija i postale kolonije, naginju iritaciji lunarnog nadija. Oni mogu imati koristi (samo nakon uzimanja u obzir individualnih okolnosti) od praktikovanja surja bedane, naročito tokom hladnog perioda godine ili čak i više ukoliko žive u hladnim zemljama i višim nadmorskim visinama.

            Uopšteno govoreći žene su nekada bile više lunarne, a muškarci solarni. Međutim, globalizacijom i konzumerizmom, danas mnoge žene pate od iritacije solarnog nadija. Slično, kulture koje su nekada bile više lunarne, postaju solarne rastom trijumfa solarnih kultura. Tipičan primer je Indija. Nekada je bila duhovna, lunarna elektrana planete, ali naravno na bojnom polju nije bila ravna solarnoj Velikoj Britaniji. Nakon što je vekovima bila podvrgnuta britanskom načinu školovanja, Indija je naučila svoju solarnu lekciju toliko dobro da bi uskoro mogla da nadmaši svog nekadašnjeg gospodara u solranim svojstvima i postane jedan od svetskih vladara. Stoga će verovatno doći dan kada će Indusi moći da imaju koristi od čandra bedane kako bi iscelili iritaciju solarnog nadija.

            Ukoliko ste ostvarili svoj cilj i došli do stanja ravnoteže između aktivnosti nozdrva i moždanih hemisfera, prekinite praktikovanje surja/čandra bedane i vratite se nadi šodani. Ravnotežno stanje može biti prepoznato činjenicom odsustva simptoma solarne ili lunarne iritacije, ili su zastupljeni u jednakoj meri. Tada je vreme da se koja god od ovh tehnika zameni nadi šodanom koja ih kombinuje skupa.

            Ukoliko ste prešišali taj signal i  počeli da manifestujete simptome iritacije suprotnog nadija, morate se prebaciti na suprotnu tehniku pre prelaska na nadi šodanu. Na primer, u početku ste patili od viška solarnih simptoma kao što su agresivnost, sklonost konfliktima, visok stres, pričljivost, otvorenost, fizičnost i borbenost. Učitelj vas savetuje da praktikujete čandra bedanu kako biste se vratili u stanje ravnoteže. Nakon nekoliko nedelja shvatite da ste suviše introspektivni ili melanholični, ne nalazite motivaciju da ustanete iz kreveta, gojite se, imate suviše unutrašnjih dijaloga. Pitate se šta drugi misle o vama i sporo donosite odluke koje su ranije delovale očigledno. Ovo bi opisalo tipičan slučaj iritiranog lunarnog nadija. U ovom slučaju praktikujte surja bedanu 50% u odnosu na vreme za koje ste praktikovali čandra bedanu, a zatim se vratite nadi šodani.

Izvor: Pranayama, The Breath of Yoga, G. Maehle (2012)

Prevela: Mirela Đurić

Pranajama: Čandra bedana

padmasana

Pranajame koje menjaju doše – 2. deo

Čandra bedana (probadanje Meseca) je nazvana tako zato što se svaki udah odvija kroz levu nozdrvu, a svaki izdah kroz desnu. Ova tehnika je odraz surja bedane u ogledalu.

Kako nije bila popularna u zlatna vremena drevne Indije, čandra bedana je postala mnogo važnija u današnje vreme iz sledećih razloga:

  1. Pošto zagađenost vazduha u modernim gradovima često eliminiše šitali i šitkari (pri kojima se udah odvija kroz usta), čandra bedana je sada pita-redukujuća, rashlađujuća pranajama po izboru modernih urbanih jogija.
  2. Usled preovlađujuće solarnog karaktera modernih društava, mnogi savremeni jogiji pate od iritabilnosti solarnog nadija. Ovo sa lakoćom može biti neutralizovano primenom ove lunarne pranajame koja osnažuje nadije.

Čandra bedana je manje opevana u šastrama nego surja bedana, ali kao što je opisano ranije surja bedana je bila primenljivija u drevnoj Indiji koja je u to vreme bila veoma lunarna kultura. U stara vremena prosečan indijski jogi je postizao uravnoteženje surja bedanom.

Ipak, čandra bedana je opisana u „Joga čudamani upanišadi“. Takođe je preporučena u Raghuvirinoj „Kumbaka padhati“, gde se tvrdi da doprinosi isceljenju. U oblasti terapije, čandra bedana se može koristiti da bi smanjila pitu i podigla kaphu, ali takođe može biti iskorišćena za podizanje kundalinija.

Najveće propagiranje čandra bedane se može naći u Sundaradevinoj „Hata tatva kaumudi“, gde on objašnjava da otrov teče Surjom. Stoga, jogi ne bi trebalo da praktikuje pranajamu za vreme toka kroz Pingalu. S druge strane, nektar besmrtnosti teče Idom i jogi treba da praktikuje udah i kumbaku samo kroz tu nozdrvu, dok je desna nozdrva beskorisna. Sundaradeva ovo naziva velikom tajnom boga Šive. Činjenica da otrov teče Surjom, a nektar (amarita) Idom, se ponavlja dva puta u spisu „Hata tatva kaumudi“ i potvrđuje u spisu „Kumbaka padhati“.

Nasuprot tome, Svami Satjananda i njegovi sledbenici smatraju čandra bedanu prekoračenjem granica. Svami Nirandžanananda tvrdi da se u Satjanandinoj tradiciji čandra bedana gotovo nikada ne podučava jer se smatra ograničenom tehnikom koja izaziva ekstremnu introvertnost i može voditi ka depresiji. Nasuprot surja bedani koja budi prana šakti tj. fizičku moć, čandra bedana budi manas šakti, odnosno mentalnu moć. Svami Satjananada se plašio da se praktikanti ove tehnike mogu pretvoriti u ludake. Ustvari, sam termin ludak ukazuje da osoba ima iziritiran lunarni nadi.

Kako god, nisam naišao ni na jednu drugu indijsku školu joge koja ograničava čandra bedanu. Jogešvaranand Paramahamsa je čandra bedanu podučavao i sa antara i sa bahja kumbakom bez ograničenja. Slično, u tradiciji Svami Kuvalajanande prenosila se kao i ostale pranajame. Njegov učenik i saradnik M. L. Gharote opisuje čandra bedanu bez ograničenja.

Međutim, neophodno je da praktičarka čandra bedane razume da će njome istovremeno aktivirati sve funkcije povezane sa levom nozdrvom. Nije moguće aktivirati samo neke, a druge izostaviti. Čandra bedana aktivira parasimpatetički lanac (odmor i relaksacija), aferentne nervne struje (dolazne signale i introvernu ličnost – u ekstremnim slučajevima vodi ka uspavanoj naravi), desnu, intuitivnu moždanu hemisferu, anabolizam (izgradnju tkiva, hranjenje) i sintetišući / holistički / relativistički um (razvijajući predispoziciju da se prigrli više istina i nemogućnost viđenja samo jedne istine). S druge strane, suzbija ili slabi tendencije povezane sa desnom nozdrvom tj. simpatetički lanac (borba/bekstvo odgovor), eferentne nevne struje (odlazne signale i ekstrovertnost), levu moždanu hemisferu, katabolizam (razgradnju tkiva), i analitički/fundamentalistički um (ravijanje nadmoćnog naginjanja ka jednoj istini i nemogućnosti viđenja više istina).

Čandra bedana je veoma moćno oruđe, korisno onima koji su otvoreni, analitični, simpatetični, pod stresom ili A tip ličnosti kojem je potrebno uravnotežavanje sa svojstvima koja se vezuju za lunarnu kulturu drevne Indije kao što su izuzetne psihičke sposobnosti, duboka duhovnost, sposobnost dubokog meditiranja, zahvalnost na božanskom u svim bićima, obazrivost prema drugima, poniznost do granica samoodricanja itd.

Nemojte samostalno prepisivati sebi čandra bedanu. Nužno je da iskusan učitelj odredi da li je ova praksa ili pak surja bedana pogodna za vas, a izbor bi se mogao menjati prema godišnjem dobu i geografskoj lokaciji.

BENEFITI

                Tokom trudnoće, čandra bedana je dobra pranajama zbog svojih osobina da neguje i hrani, zbog anaboličkog i ženskog svojstva. Snižava pitu i otklanja njome povezane poremećaje kao što su kiselost, čir i upale. Usled svog rashlađujućeg svojstva ova praksa je dobra tokom leta ili na toplim lokacijama. Takođe otklanja umor i smiruje um. Pošto ne zavisi od vrhunskog kvaliteta vazduha kao šitali i šitkari, važna je kao oruđe pri smanjivanju pite.

Stimuliše desnu hemisferu mozga i budi psihičke sposobnosti. Podiže empatiju i saosećajnost sa drugima. Čini nas intuitivnim, razvija holističke i integrativne tendencije našeg uma i omogućava nam da cenimo kompleksna umetnička ostvarenja i misticizam. Od pomoći je u slučajevima ekstremne ekstrovertnosti, odnosno ukoliko nismo svesni sopstvenih osećanja i ukoliko zavisimo od stalnih eksternih stimulacija. Od pomoći je pri meditaciji.

Čandra bedana aktivira Ida nadi, nadi kojim cirkuliše soma, nektar besmrtnosti. Aktivira parasimpatetički nervni sistem, što znači da je opuštajuća. Stoga može biti od koristi pri oslobađanju od hipertenzije. Može se koristiti za podizanje kundalinija i u tom slučaju se može kombinovati sa bastrikom, uđaji i kapalabatijem koje su sve zagrevajuće. S. S. Gosvami takođe preporučuje čandra bedanu u kombinaciji sa nauli za podizanje kundalinija.

KONTRAINDIKACIJE

                Čandra bedanu ne bi trebalo da praktikujemo ukoliko patimo od depresije, letargije, učmalosti ili nedostatka motivacije. Nemojte je praktikovati zimi i u hladnim zemljama ili u visokim planinama. Nemojte je praktikovati ukoliko patite od pojačane kaphe i njome povezanih bolesti kao što su prehlada, grip, bronhitis, upala pluća i astma. Samo oni koji naginju Pingali i svim njome povezanim tendencijama treba da praktikuju čandra bedanu. Ne bi trebalo da se praktikuje kada se zahtevaju neverovatni fizički podvizi ili podvizi koji zahtevaju snagu volje. Na primer, neprikladna je za vojno osoblje tokom sukoba. Pošto je anabolička, nemojte je primenjivati ukoliko imate tendenciju ka gojaznosti i ukoliko želite da smršate. Nemojte praktikovati čandra bedanu ukoliko ste već previše introvertni i želite da postanete ekspresivniji. Nemojte je praktikovati ukoliko previše sumnjate u sebe i nemate osećaj kontrole nad sopstvenim životom.

            Ukoliko praktikujući čandra bedanu primetite da somatizujete unutrašnje konflikte (tj. telesno proživljavate konflikte koji bi se bolje razrešili mentalnim razumevanjem i procesima sposznavanja) to bi mogla biti indikacija da se stane sa primenom ove tehnike i nastavi sa nadi šodanom.

TEHNIKA BEZ KUMBAKE

Budući da je metod sporog disanja, trodelni dvostrukouzlazni talas1 je osnovni disajni talas čandra bedane. Sedite u položaj za meditaciju i napravire šanka mudru od desne šake. Palcem zatvorite desnu nozdrvu i udahnite kroz levu. Zatim, zatvorite levu nozdrvu domalim i malim prstom i izdahnite kroz desnu. Ovo čini jednu rundu. Odmah potom ponovo zatvorite desnu nozdrvu i udahnite kroz levu. Još jednom zatvorite levu nozdrvu i izdahnite kroz desnu. Kod čandra bedane svaki udah se odvija kroz levu nozdrvu, a svaki izdah kroz desnu.

            Počnite sa odnosom 1:1 i ponovite deset rundi ili koliko god vam je preporučio učitelj. Ukoliko se čandra bedana primenjuje u terapeutske svrhe, neka dužina izvođenja bude primerena redukovanju solarnih simptoma. Polako, bez ikakvog naprezanja i forsiranja, produžite odbrojavanje dok ne stignete do odnosa 30:30, odnosno 30 sekundi udaha i 30 sekundi izdaha. Potom smanjite udah na pola kako bi se postigao odnos 1:2. Odatle ponovo produžite odbrojavanje dok jedan ciklus ne dostigne 1 minut. Tokom čitavog ciklusa disanja, meditirajte na Mesec u središtu glave u predelu treće moždane komore, kao što se radi u lunarnom ciklusu nadi šodane. Ovaj metod koncentracije predlaže se u „Joga čudamani upanišadi“.

            Ukoliko vam učitelj ne dodeli drugu mantru, koristite OM. OM je bezbednije koristiti nego vodenu biđu, Vam. Vam je bezbedno koristiti u konjukciji sa vatrenom biđom Ram u toku nadi šodane. Tokom čandra bedane verovatnoća da vas Vam dovede u kontakt sa nižim emocijama uma je prevelika: težiće da vas potčini vašim emotivnim potrebama. Koristeći OM umesto Vam, doći ćete u kontakt sa višim duhovnim umom. Po izboru, možete koristiti ištamantru vezanu za preferirani oblik božanstva.

            Praktikovanjem čandra bedane tokom dužeg perioda, čak i bez kumbake, nužno je savetovanje obrazovanog učitelja koji mora motriti na znakove iritacije lunarnog nadija.

TEHNIKA SA KUMBAKOM

„Joga čudamani upanišada“ tvrdi da se tokom čandra bedane kumbaka mora držati što duže. U ovom slučaju je nadzor još potrebniji. Kada je postignut odnos 20:40, smanjite dužinu udaha na pola i dodajte unutrašnju kumbaku u odnosu 1:1:2. Novo odbrojavanje će u tom slučaju biti 10:10:20, odnosno 10 sekundi udah, 10 skundi unutrašnja kumbaka i 20 sekundi izdah. Produžite odbrojavanje dok ponovo ne dostigne jedan minut, a potom pređite na odnos 1:2:2. Odatle, sledeći isti metod, pređite na odnos 1:3:2 i na kraju 1:4:2. Iskusni praktičari su možda u mogućnosti da uvedu brojanje kao u nadi šodani, ali preporučuje se prethodno savetovanje sa iskusnim učiteljem.

            U svrhe podizanja kundalinija ovaj metod se kombinuje sa drugim tehnikama kao što je nauli i bastrika, međutim ovo nije predmet ove knjige. Budite na oprezu kada su u pitanju simptomi iritacije lunarnog nadija kao što su hladnoća ili poremećaji povezani sa kaphom, sumnja u sebe, depresija, letargija, učmalost, niska motivacija, ekstremna introvertnost ili bilo koja vrsta ludosti. Kao i surja bedana, ovaj metod je veoma moćan i zahteva nadzor iskusnog učitelja.

Izvor: Pranayama, The Breath of Yoga, G. Maehle (2012)

Prevela: Mirela Đurić

Pranajama: Surja bedana

21458558_489065458134551_1769978276_o

Pranajame koje menjaju doše – 1. deo

U tekstu koji sledi, pranajame (pranayama) i kumbake (kumbhaka) imaju jasnu medicinsku funkciju i stoga mogu biti preporučene od strane terapeuta odnosno osobe koja jogičke tehnike primenjuje u okviru konteksta terapije, a ne prevashodno duhovnosti. Takođe, mogu biti korišćene kao duhovne sadane (sadhana) ukoliko se kod učenika uzme u obzir konstitucija doša (dosha). Pre upuštanja u ove tehnke, važno je razumeti njihove efekte pošto nijedna od njih nije samostalni uravnoteženi vid prakse. Upravo iz razloga što nisu uravnotežene, ove tehnike se mogu primeniti kako bi korigovale neravnotežu doša. Terapeutski, surja bedana (surya bedhana) se primenjuje kako bi smanjila vatu (vata) i kaphu (kapha), uđaji kumbaka (ujjayi kumbhaka) se primanjuje kako bi smanjila kaphu, čandra bedana (chandra bedhana), šitali (shitali) i šitkari (sitkari) se koriste kako bi snizile pitu (pitta).

U terapeutske svrhe preporučuje se kraća, neintenzivna praksa. Dakle, primena je u ovom slučaju sasvim drugačija od primene u duhovne svrhe. Kada je nadi šodana (nadi shodhana) jednom savladana, praktičar je u duhovne svrhe koristi da bi podigao kundalini (kundalini). U tu svrhu trajanje prakse je dugo i sa dugim kumbakama i stoga je efekat prakse sasvim drugačiji. Na primer izvođenje neke od ovih pranajama 10-15 minuta u toku dana može doprineti uspostavljanju ravnoteže doša. Dok bi isti metod za podizanje kundalinija zahtevao izvođenje u trajanu od jednog ili jednog i po sata u kombinaciji sa drugim praksama jednakih vremenskih razmera. Za takvu kundalini praksu potrebno je prethodno savladavanje asana (asana), krija (kriya) i nadi šodane, jer u suprotnom osetljivi sistem nadija ne bi izdržao napad zmijske moći u usponu (shakti).

Stoga, treba imati na umu, kada čitamo o ovim tehnikama ili kada se praktično bavimo njima, da iste tehnike primenjuju dve potpuno različite grupe ljudi, u dva potpuno različita konteksta. Neka bude jasno koja im je svrha bez ikakvih nijansi sive. Na primer, pretpostavimo da ste korisnik ove vrste terapije sa relativno malim isustvom u jogi, ali sa otežanim poremećajem vate. U tom slučaju možete praktikovati surja bedanu 10 minuta u toku dana kako bi se vata snizila i došla bliže ravnotežnom stanju. Nakon toga, ne možete tek tako odlučiti da promenite svrhu metoda i pojačate surja bhedanu na jedan sat dnevno sa dugim kumbakama. Ukoliko želite tako nešto, prvo je potrebno da postignete određeni nivo u izvođenju asana, krija i nadi šodane. Nepohodno je da ovo bude jasno upravo iz razloga što je zbog dvostruke primene ovih metoda, prisutno dosta zabuna vezanih za odgovornost u njihovoj primeni.

Dve tehnike koje slede, surja i čandra bedana su jedna drugoj odraz u ogledalu i zajedno čine nadi šodanu. Nadi šodana polako koriguje neravnotežu nadija, međutim ukoliko je neravnoteža precizno dijagnostifikovana, surja ili čandra bedana može brže da je koriguje, nakon čega se nastavlja sa nadi šodanom.

Surja bedana

Surja bedana znači „probadanje Sunca“ i odnosi se na činjenicu da se svaki udah odvija kroz desnu, solarnu nozdrvu.

„Joga kundalini upanišad“, „Hata joga pradipika“ i „Joga rahasja“ navode surja bedanu među najvažnijim pranajamama za koje se veruje da otklanjaju bolesti. Osim svojstva da otklanja bolesti izazvane pojačanom vatom, surja bedana nalazi svoju glavnu primenu u podizanju kundalinija. Tada se često kombinuje sa bastrikom (bhastrika), nauli (nauli) i drugim tehnikama. Ukoliko se surja bedana u terapiji primenjuje kako bi snizila vatu, potrebno ju je pažljivo dozirati kako ne bi podigla pitu. Zapravo, surja bedana se koristi za snižavanje kaphe, iako se u ove svrhe generalno primenjuje uđaji kumbaka koja nije toliko zagrevajuća.

Kako bi se neutralizovao efekat podizanja pite, surja bedana se često kombinuje sa tehnikom šitali, koja smanjuje pitu. U terapiji, surja bedana je generalno ograničena na 10 minuta i obično se izvodi bez ili sa veoma kratkim kumbakama. Kada se surja bedana praktikuje kao duhovna sadana, izvodi se u trajanju od 45 do 90 minuta dnevno u kombinaciji sa drugim praksama. Praksa je tada moćna u pojačavanju agni (unutrašnje vatre) sa svrhom da se podigne kundalini. Nije potrebno napomenuti da se takva primena treba praktikovati samo uz vođenje iskusnog učitelja.

Jedan od problema sa kojim se suočavamo prilikom praktikovanja surja bedane je taj što ona sama po sebi nije uravnotežavajuća kao što je nadi šodana ili bastrika. U procesu potpaljivanja agni, surja bedana aktivira sve parametre povezane sa desnom nozdrvom odnosno simpatetički lanac („bori se ili beži“  reakcija), eferentne nervne struje (izlazni signali, ekstrovertna ličnost), levu moždanu hemisferu, katabolizam (razgrađivanje tkiva) i analitički fundamentalistički um (postoji samo jedna istina). S druge strane suzbija ili slabi tendencije povezane sa levom nozdrvom odnosno parasimpatetički lanac (odmor i relaksacija), aferentne nervne struje (dolazni signali, introspektivna ličnost), desnu moždanu hemisferu, anabolizam (hranjenje i izgradnja tkiva) i intuitivni/relativistički um (postoji više istina).

Nakon ponovnog iščitavanja ovog spiska polako ćete, reč po reč otkriti dramu zapadne naspram drevne indijske kulture. Zapadna kultura je beznadežno surja ili solarno preovladavajuća, dok je tradicionalna indijska kultura pretežno lunarna. Proučavanjem devetnaestovekovnih gledišta zapadnih indologa o indijskoj kulturi i religiji, obično se nailazi na tipično nerazumevanje koje su pripadnici solarnih kultura imali spram lunarnih kultura. U stara vremena surja bedana je bila panaceja za sve neravnoteže sa kojima se suočavao tipični srednjevekovni ili drevni jogi, kojem bi do pre par vekova bila potrebna dobra doza surja bedane da bi se stvorila neophodna vatra  i snaga za sagorevanje lunarnih prepreka. S druge strane, prosečni savremeni jogi sa zapada, barem u vreme pisanja ovog teksta, već ima previše solarnih, simpatetičkih, levohemisfernih, eferentnih, fundamentalističkih, kataboličkih, analitičkih i ekstrovertnih tendencija. Primeri nisu samo testosteronom vođeno buldožiranje kišnih šuma, nego i testosteronom vođeno buldožiranje resursa skoro čitave planetarne populacije u vatru globalne finansijske krize.

Snažno reprezentovana savremenim belim muškarcima, ova tendencija takođe priteže i žene i pripadnike orijentalnih kultura. Veoma pojednostavljeno, stalno pozivanje na porast bruto domaćeg proizvoda i glavnog mu pogona domaće potrošnje, povećava solarno držanje populacije čineći je još više kataboličkom (razbijanje i sagorevanje resursa), ekstrovertnom (prekovremeni rad i obavljanje težih zadataka vezanih za posao), simpatetičkom (izloženijom stresu kroz dodatni posao i sve veće zahteve po pitanju obrazovanja) itd. I dok se sve ovo dugo smatralo domenom belog muškarca, ekonomisti su uveliko shvatili da globalna ekonomska proizvodnja može nastaviti da raste samo ukoliko se u nju uključi čitava ženska populacija i populacije prethodno nerazvijenih zemalja. Solarna, muška kultura je preplavila lunarnu, žensku kulturu i ukoliko se ta tendencija nastavi globalni organizam će sagoreti kao i veoma stresirana i napeta ambiciozna individua, tendencija koja je obično povezana sa disanjem prevashodno kroz desnu nozdrvu. Šastre (shastra) tvrde da ćemo, ukoliko tri dana konsekutivno dišemo kroz surja (desnu) nozdrvu, živeti još samo jednu godinu.

Uprošćeno, surja bedana će učiniti da budemo manje mentalni, manje samoreflektivni, više fizički, manje ležerni, više napadni, manje intuitivni, više analitički, više otvoreni, manje introspektivni, više zainteresovani za slamanje postojećih struktura (čak i ako su korisne), nego za održavanje istih, više zainteresovane za jednu istinu (često sopstvenu), nego u druge koje takođe mogu imati smisla. Surja bedana je moćna tehnika za osobe koje imaju suviše suprotnih, lunarnih tendencija. I dok je pre recimo 1000 ili 2000 godina ovu tehniku pranajame možda bilo moguće jednoglasno prepisati većini ili svim jogijima u Indiji, nužno je zapitati se da li je mnoštvo savremenih jogija već upilo i suviše ovog melema. Ovu tehniku treba praktikovati samo ako je prepisana i skrojena od strane dobro obrazovanog učitelja prema potrebama pojedinačnog učenika. Svami Nirandžanananda tvrdi da surja bedanu trebaju primenjivati samo oni koji imaju nadmoćniji lunarni nadi (Ida), pošto surja bedana aktivira simpatetički nervni sistem, generiše toplotu i proizvodi ekstrovertnost. Trebamo je praktikovati samo ukoliko nam nedostaju ove karakteristike. Nemojte samostalno sebi prepisivati surja bedanu. Potrebno je da iskusni učitelj utvrdi da li je za vas prikladnija ova praksa ili pak čandra bedana, a odabir bi se mogao menjati u zavsnosti od godišnjeg doba i geografske lokacije. Ukoliko postoji nedoumica, treba jednostavno nastaviti sa praktikovanjem nadi šodane.

KONTRAINDIKACIJE

Nemojte praktikovati surja bedanu za vreme toplotnog talasa leti ili tokom trudnoće (zato što je katabolička). Nemojte je praktikovati ukoliko vam je pita već pojačana, jer surja bedana podiže pitu. Nemojte je praktikovati sa povišenim krvnim pritiskom, hipertiroidizmom ili ukoliko patite od aciditeta i od pitom povezanih bolesti kao što su čir i gastritis. Nemojte je praktikovati sa srčanim tegobama kao što je angina pektoris.

Nemojte praktikovati ovu tehniku ukoliko ste veoma analitični/logični i nedovoljno intuitivni. Nemojte je praktikovati ukoliko su ženski, saosećajni, brižni aspekti vaše ličnosti već nedovoljno razvijeni. Nemojte je praktikovati kada ste previše fizički i materijalno orijentisani, ambiciozni  i kada uopšte ne možete da se povežete sa uzvišenim konceptima i idealizmom. Nemojte je praktikovati ukoliko ste podložni stresu, napeti, ukoliko ste A tip ličnosti, imate srčane probleme ili stomačni čir, ne možete da se opustite, patite od isprekidanog sna, ukoliko se lako pregrevate ili patite od viška pite. Drugim rečima, nemojte je praktikovati ukoliko ste solarni tip ličnosti i telesnosti.

Ukoliko praktikujete surja bedanu i primetite da prenosite unutrašnje konflikte u spoljašnji svet (tj. izvana proživljavate konflikte vašeg okruženja i odnosa koji bi se bolje razrešili mentalnim razumevanjem i procesom prepoznavanja), onda ovo može biti indikacija da treba stati sa ovom tehnikom i zameniti je nadi šodanom.

BENEFITI

„Hata joga kaumudi“ preporučuje surja bedanu zimi (za grejanje) ili za lečenje bolesti izazvanih povećanom vatom i kaphom. Izuzetna je za praktikovanje u planinama ili tokom hladnih godišnjih doba, dobra je za pročišćavanje i skladištenje agni (unutrašnje vatre). Surja bedana se može koristiti u lečenju bolesti respiratornog sistema kao što su prehlade, sinusitis, bronhitis i drugi poremećaji vate i kaphe. Kako ova tehnika daje energiju, dobra je takođe u slučajevima depresije ili kada se osećamo slabo i bespomoćno. Ona na sjajan način ublažava eksces lunarnih simptoma kao što su letargija, tupost i učmalost. Surja bedana podiže vitalnost i osnažuje telo. Čini nas dinamičnim, uspešnim i otvorenim. Primenljiva je kada se zahtevaju neverovatni fizički podvizi ili podvizi koji imaju veze sa snagom volje kao na primer u situacijama tokom rata.

Kako podstiče katabolizam može se primenjivati u snižavanju telesne težine tj. razlaganju i odstranjivanju masnog tkiva. Svami Ramdev preporučuje da se u ove svrhe praktikuje 27 rundi dva puta dnevno. U ovom slučaju ne dodaju se unutrašnje kumbake, ali spoljašnje kumbake bi podstakle katabolički efekat ukoliko bi učenik bio u mogućnosti da ih praktikuje bez naprezanja.

TEHNIKA BEZ KUMBAKE

Ovo je metod sporog disanja pri kojem je osnovni disajni talas trodelni dvostrukouzlazni talas. 1 Sedeći u položaju za meditaciju, napravite šanka (shanka) mudru desnom šakom. Domalim i malim prstom zatvorite levu nozdrvu i udahnite kroz desnu. Potom, zatvorite desnu nozdrvu palcem i izdahnite kroz levu. Ovo čini jednu rundu. Odmah zatvorite levu nozdrvu ponovo i udahnite kroz desnu. Ponovo zatvorite desnu nozdrvu i izdahnite kroz levu. Kod surja bedane svaki udah se odvija kroz desnu nozdrvu, a svaki izdah kroz levu.

            Počnite sa odnosom 1:1 i ponovite deset rundi ili onoliko koliko vam je preporučio učitelj. Ukoliko praktikujete surja bedanu u terapeutske svrhe, neka dužina izvođenja bude primerena redukovanju lunarnih simptoma. Polako, bez ikakvog naprezanja i forsiranja, produžite odbrojavanje dok ne stignete do odnosa 30:30, odnosno 30 sekundi udaha i 30 sekundi izdaha. Potom smanjite udah na pola kako bi se postigao odnos 1:2. Odatle ponovo produžite odbrojavanje dok jedan ciklus ne dostigne jedan minut. Tokom čitavog ciklusa disanja, meditirajte na Sunce smešteno u pupku kao tokom solarnog ciklusa nadi šodane. Ukoliko vam učitelj ne dodeli drugu mantru, koristite mantru katabolizma, Ram. Tokom praktikovanja surja bedane u dužem vremenskom periodu, čak i bez kumbake, neophodno je savetovanje sa obrazovanim učiteljem koji mora pratiti znakove iritacije solarnog nadija.

TEHNIKA SA KUMBAKOM

Ukoliko ovu tehniku koristite kao duhovnu sadanu da bi se  pročistili i pokrenuli agni, odnosno podigli kundalini, morate dodati kumbaku. Same kumbake, kao i dužina čitave prakse moraju postati poprilično duge. U ovom slučaju nadzor je još važniji. Jednom kada je postignut odnos 20:40, prepolovite udah na pola i dodajte unutrašnju kumbhaku u odnosu 1:1:2. Novo odbrojavanje bi tada bilo u odnosu 10:10:20, odnosno 10 sekundi udah, 10 sekundi unutrašnja kumbaka i 20 sekundi izdah. Produžite odbrojavanje dok čitav ciklus ponovo ne dostigne jedan minut, a potom pređite na odnos 1:2:2. Odavde, prateći isti metod, krećite se do odnosa 1:3:2 i konačno 1:4:2.

Kako bi se podigla kundalini energija, metod mora biti kombinovan sa drugim tehnikama kao što su nauli i bastrika, međutim podizanje kundalinija nije predmet ove knjige. Ukoliko generišete previše toplote i patite od simptoma pregrevanja, pojačajte šitali ili šitkari. Ukoliko iziritirate solarni nadi tj. povećate nadmoć solarnih simptoma, neutrališite ih čandra bedanom, koja će biti opisana kasnije. U slučaju akutne iritacije, potopite se u vodu i pijte velike količine mleka, a ukoliko možete i ekstremno velike količine mleka. Jedan indijski učitelj me je savetovao da popijem 300 čaša mleka ukoliko se praktikovanje ove tehnike vrati kao bumerang, i simptomi će se smanjiti!

Ukoliko pretpostavimo da prosečna čaša ima 0,2 litre, 300 čaša bi imalo 60 litara mleka. To bi bilo više od onoga što očekujemo da prosečna prodavnica ima u svojim zalihama. Ovo je očigledno razlog zašto se mnogi tradicionalni indijski jogiji nikada ne usuđiju da odu mnogo dalje od najbliže krave u okruženju. U svakom slučaju, ovo nas vraća na nužnost savetovanja sa učiteljem ukoliko praktikujemo zahtevne i napredne odnose razmera unutar ciklusa disanja.

Izvor: Pranayama, The Breath of Yoga, G. Maehle (2012)

Prevela: Mirela Đurić

Restore: Legs-up-the-wall pose

I am not sure of it’s Sanskrit name, but I am pretty sure it’s not Viparita Karani as it’s called sometimes. Viparita Karani is rather a blanket term for all of the inverted postures. And that’s what it means, to invert the body upside-down. The English, Legs-up-the-wall is very descriptive name for a pose and so are most of the Sanskrit names, so why not accept it?

It has been my favorite pose for quite a while. This photo was taken while I was compiling yin yoga travel booklet for a client so she could continue with her daily routine on a trip across the globe. It turned out to be her favorite pose too. Photo was taken this winter when I was still working on my air pollution forecasting thesis and running the shala at the same time. So I’ll forecast you this, the benefits of legs-up-the-wall pose.

Benefits of legs-up-the-wall pose:

  1. Calms the mind
  2. Refreshes the nervous system
  3. Reduces anxiety
  4. Regulates low blood pressure
  5. Relieves the leg muscle tension
  6. Helps with edematous swelling of the feet and legs
  7. Soothes varicose veins
  8. Improves digestion
  9. Alleviates headaches and migraines
  10. Reduces premenstrual bloating
  11. Relieves menstrual cramps
  12. Relieves symptoms of menopause
  13. Regulates urinary problems
  14. Relieves sciatic and back pain

How to do it?

When you find a wall, sit right next to it with both legs parallel to it. Turn over lifting the legs up the wall, lying down on the ground. If you feel something’s not right:

  • Scale check the intensity of the stretch in the back of the legs. On a scale from 1 to 10, my advice would be not to go above 7 as this would not help relieve anything but it would only add up to already existing tension and bring to a counter effect. In that case slide the pelvis away from the wall to angle the legs accordingly so you can feel a pleasant and relieving stretch at the back of the legs.
  • If you locate the tension at the back of the neck and you feel it flat against the ground with the chin too close to chest, roll a small towel and place it under the cervical spine.
  • If the neck tension is coming from the head dropping back with the shoulders lifted off the ground, place a support under the back of the head. The head can be supported with a towel, blanket, sand bag, pillow, block, book…
  • If the legs won’t stay together and they’re sliding to the sides or down the wall, use a strap or a belt looped just above the knees for support.

If everything seems and feels to be right, you may start to give in to the pose. Disengage the feet, calves, thighs, muscles of the pelvic floor, abdominals, shoulders and arms, hands and fingers turning the palms up, relax the throat, lower jaw, muscles of the face, forehead and temples, try closing the eyes or just not gazing upward. Total release. Make it a passive pose. Avoid the sense of doing in the pose.

To make this pose a bit more therapeutic, elevate the pelvis by placing a folded blanket, bolster or a block under the hips and sacrum. This will create a slight inversion for the lower belly organs which get pressed down by the intestines during daily activities. It will improve blood circulation in the abdominal area, as well as digestion. Experiment with height of support under the hips and sacrum, but also with the distance from the wall. To avoid tucking the tailbone, you might need to walk the hips away from the wall.

Stay with the legs up the wall as long as you like. The longer, the better. If you have time, up to 20 minutes should provide a great spectrum of it’s benefits. If you spend a lot of time sitting, standing or walking, if your field work requires challenging body positions, if you’re engaged in hard physical labor of any kind, please find break time for legs up the wall. No task, especially if it’s a job, is worth depriving our bodies of therapeutic nourishments that it deserves. Try not to succumb under the heavy load of long working hours. Do not let the body pay the price. I had a privilege to do yoga with elderly people, including my mother, who spend their lifetimes working hard and the marks on their bodies are clearly visible. But as soon as they engaged in simple yoga routines, their bodies instantly returned the favor.

If there’s no wall near, which is less than likely, since there are lots of misplaced walls all around this world…  find a tree, a pillar of some kind, a partner with whom you can do legs up the legs pose, anything that works.

Stay well.

 

Mirela,

No gods, no gurus

Janu Shirshasana C

_64a3498-2

Janu – knee; Shirsha – head

Head-to-knee posture

Janu C looks like a tricky one. One leg is straight, the other one is bent at the knee, externally rotated from the hip, the foot is flexed and rotated so the heel is pointed upward and the toes flexed and spread over the mat. Torso folds forward and the arms reach over for the other foot, the face meets the knee. Or not.

To phase it in, let’s start from dandasana. In dandasana the hips are squared, equally directed forward. The back is straight, or not. If the pelvis is tilted backward the lower back will be rounded. To unround it, bend the knees or sit on a block. Bring the sternum up and roll the shoulders back and down to straighten the upper back. Bend one leg, bringing the knee to chest and then externally rotate from the hip. Take hold of the foot with both hands, flex it and without applying force try to turn it so the heel is pointing towards the navel and the toes are being brought in contact with the mat. Release. Now look at the foot. If the foot is not vertical to the ground, press the hands against the ground, lift the sit bones and bring them a little bit forward maintaining the squareness of the hips. This should bring the foot more upright. Or it might not. Either way, do not obsess. It’s not a big deal if the foot is not vertical to the ground and it’s equally not a big deal if it is. But it could be a big deal if we cause an injury to the knee. So far this is not a spiritual practice. It is a physical practice meant to be therapeutic for the body. From here, do not manipulate the position of the knee, let it settle by itself. In time it will settle down into the ground. If it doesn’t meet the ground, for safety reasons a simple way of supporting it is by placing a block or a book under it, rather than just leave it floating above the ground. Go for the block/book if there is a discomfort inside the structure of the knee or the history of trauma. To avoid more trauma, never press the knee down. Never ever. Not in a mood for caps, but I can not stress this enough.

Fold forward from the hips, but not fast forward. Back straight and try not to make sudden, unpredicted movements. If not floating through vinyasa, I wouldn’t recommend jumping into it, unless the idea is to self-destruct. Slowly explore comfortable range of motion. If possible, reach the arms forward and bind the hands around the other foot. Elongate through the spine. Stay centered to the midline of the body and try not to lean to one side. Muscles along the spine should be elongated equally. Right and left side of the waist should be of equal length.

Some extra caution is required until we’ve become proficient in performing the posture so we can enjoy it’s benefits. One of the benefits, when performed correctly, is improved circulation and influx of nutritional supplies through the blood to some of the restricted areas of the knee structure. Still, not all of them will get the supplies easily. Such is the inner cartilage of the meniscus. But the surrounding connective tissue can be nurtured well.

Although this posture might bring some discomfort to the ankle and the foot, which also belong to the group of the body parts with limited circulation and blood supply, it is highly therapeutic and nourishing. It can help heal chronic problems bringing the nutritional elements to these poorly supplied parts of the leg. After performing the posture we might feel as if someone gave us a nice foot massage. Mmmm. Or not. Beware, it can be contraindicated if there is a feet injury such as plantar fasciitis, metatarsalgia or some ongoing inflammatory process which we might not feel and perceive as uncomfortable if the body is properly warmed up.

Forward fold stimulates the pancreas, liver, kidneys, urinary bladder, uterus and ovaries (especially if the heel comes in contact with the lower belly) and is very beneficial for digestive, urinary and genital system.

It might take some time to get to it. Gradually go through all of the phases. It’s important not to push and force. Align the idea of a visual appearance of the posture with the idea of it being therapeutic, beneficial and nurturing.

Mirela Đurić

Pashasana

_64a3704-2

Name of the posture: Pashasana

Meaning: Noose posture

Noose refers to the position of the arms looped around the legs. But Pasha also refers to one of the many Shiva’s names. This is the first posture of the ashtanga yoga intermediate series. As many of the postures of the intermediate series, it is an upgraded version of the primary series posture. In that sense, some practitioners see it as more intense utkatasana. Some like to see it as double Marichy C, since we wrap the arms around both legs at same time. Some see it as a combination of those two postures.

The apanic effect of pashasana is the strongest one I have ever felt in any of the postures. To put the yogic terminology aside and to explain this more precisley, so someone like my mother who started practicing yoga with no previous experience at the age of 62 can also understand it – when I first started to practice pashasana, I remember it’s strong downward pull causing a really, really strong urge to run to the toilet for a big one! Full flexion of the hip joint, which brings ones knees to chest and thighs pressed against the abdomen, combined with a deep twist and binding of the hands, governs the feeling of being pulled into the ground. Almost like dug deep down, that’s how strong and grounding it feels. Once the balance is gained and maintained, the struggle seems to be over and upon the inhalation we are able to feel the elongation of the spine, the spreading of the ribcage and the collar bones and the opening of the chest across the sternum. There is a counter flow being restored. Holding pashasana gives one a strong sense of being firmly grounded and the opposite force arising should only be as strong as the grounding one. Those opposed forces of the equal intensity and the same absolute value, give a great energetic mish mash sensations.

Being the first posture of the intermediate series, pashasana’s task is to set the grounding for what’s to come. And what’s to come can tear us apart and pull our hearts out if we’re not well grounded. Shalabhasana, bhekasana, dhanurasanas, ushtrasana, laghu vajrasana, kapotasana and supta vajrasana. Performance of those postures can bring one to an emotional discharging by seemingly unexplainable and unstoppable crying. So, facing those moments of life’s hard times or just postural, asanic hard times, we should make sure to ground well and ground deep before we bring our feet back above the ground with vinyasa and the back bands of the intermediate series. Compared to pashasana, vinyasa and the back bands have a lifting quality. Have patience with pashasana, give it time, it’s a complex posture requiring a lot of flexibility and a lot of strength. Strength should come from the core, oblique and rectus abdominis muscles. Flexibility is needed in the Achilles tendons, calves, hips, shoulders, intercostals, thoracic spine… Will not go into technical details of performing this posture, but much of it depends on bodily proportions, length of the arms, legs, femur bone and the spine. A person with long legs and long arms might easily bind in pashasana, even if they’re not so flexible. And a person with shorter femur bone opposed to the length of the spine might have difficulties binding even if they’re more flexible than the long-legged one.

Patience with rooting down. As one friend nicely pointed, whatever’s been cut down by repression, down to it’s roots, easily grows back up again like mushrooms after rain. Of course my friend didn’t talk about pashasana, asanas nor mushrooms, but rather about certain ideas. Anyways, I made an excuse to use this metaphor just because I like metaphors and I like recalling that summer’s night with friends in the park for old times-good times sake.

Mirela Đurić

Threads – reading recommendation

415mKXgQFrL

Title: Threads – Changes During the Menstrual Cycle; Feminism and Anatomy; Medical Model of Menstruation; Politics of so-called PMS

Edited and published by Lisa Fannen, 2007.

______________________________________

This little book took a long time to get to me, months, and the most of its journey it spent on a shelf of one bookstore in Zagreb. But as soon as it arrived, it opened up. That’s how it usually goes with gifts from friends.

Threads is a collection of texts edited by Lisa Fannen (2007). Its content is divided in four parts. Each of those four parts consists of texts that came out of workshops that were to exchange and talk about experiences concerning menstrual cycle and so called “PMS” in a wider social, political and economic context. Interesting addition to each part come as excerpts from various texts, studies and researches, fanzines, personal  stories, poems, illustrations and pictures.

I suppose that great part of the contents is already familiar to most of us, but it’s interesting to go through it assembled all together once again.

The first part deals with the changes during the menstrual cycle. It offers general guidelines for monitoring the changes in the cycle from day to day. It explains in which ways cycle monitoring strengthens our bond with our own bodies and processes that take place in the body. By monitoring and observing these changes we get to understand our bodies better and it becomes clear that no doctor will ever get to know it and understand it better than ourselves. There’s no complicated science behind this, just simple observations in dynamics of various processes.  Tables include everything starting from secretion, position and shape of the cervix, changes in body temperature, fluctuations in energy levels, sexual desire, ovulation pain, food cravings, emotional sensitivity, dreams, abdominal bloating, breast tenderness, fluid retention, sweating, migraine, epilepsy, allergies… Those are all processes with more or less stably established dynamics which is easy to observe and interpret. Later on, third part of the book introduces even more detailed insight to these processes and brings to a highly valuable practical benefits of cycle monitoring as a contraceptive method.

Interesting addition to the first part of the book comes in testimonies of women and trans* people about their first menstruation experience, coping with menstrual cramps, needs for staying still or keep moving during menstruation, use of various “sanitary” products while bleeding. Analysis of a historical tabooization in the media by the companies that advertise sanitary towels and tampons wrapping its        purpose in a veil of mystery is particularly interesting. It is ridiculous but concerning reflection of social understanding of menstruation as something that is not spoken out loud about or something that needs to be introduced with new terminology in order to eliminate unpleasant feelings, shame and body-spirit contamination.

The second part is an overview of the “female” anatomy and sexuality through history and different cultures with different perceptions of the human body. It includes a take on the understanding of the body by the western medicine that went through changes parallel with the changes in social conditions in Europe and its colonies. Following that is a take on the traditional Chinese medicine which uses the concept of yin and yang, terms such as warm, cold, dry, moist and similar ones, to explain a bodily condition. Then a description of the Walpiri language of the indigenous community of Australia with a very interesting logic and rituals of marking the parts of the body over the skin, performed by women, by which they emphasize their connection with the earth, animals and other species.

This section also includes a survey of different practices starting with cosmetic surgical procedures on the genitals of the newly born that deviate from the standardized norm of male-female combination of chromosomes, outer genitalia and inner reproductive system. Then follows female genital mutilation, circumcision and clitorectomy which along with being criticized by women who were violently coerced to the procedures, were often used in a racist demonization of cultures which have them in their practice, that is, non-western cultures. There are more examples, the variations of genital mutilation have no end, so I won’t list them further. This is less than a pleasant part, but very important because it deals with the consequences to the health of the persons that went through these procedures.

And, since we mention the subject of health, this section offers instructions for self-examinations which is valuable because it adds to self-awareness, control and responsibility which we realize in the relation with our body, health and life. Instructions and advice for self-examinations will save us the time of repeated trials and errors, whether taking a smear, performing palpation or something else is in question.

Again this whole part is enriched with great illustrations of the “female” anatomy with precise explanations of what is what and where is what. On the other hand, the last illustration goes beyond pure anatomy and presents a mula bandha, energetic lock located near the root of the spine and the center of the pelvic floor. Getting to know mula bandha leads us to yogic techniques with which we regulate energy flows in the body. Explanation that accompanies the picture is very short with the comment that the area is very difficult to isolate in practice. Truly, if we are just staring with yoga practice the search for mula bandha can look like a never ending search for the holly grail.

The third part takes us deeper into the details of western medicine and its view on menstruation. It problematizes this model of menstruation and explores different concepts which preceded establishing the reductionist western medicine. Great deal of the third part deals with the critique of the early endocrinological researches and introduces the concept which polarizes so called “sex hormones” to “female” and “male” which are alleged chemical messengers of “femininity” and “masculinity”. We see that with the discovery of the hormones, the idea of the opposed social roles of men and women defined by their biology had only been perpetuated.

Besides historical overview of the development of endocrinology, this part introduces the development of Luna yoga by Adelheid Ohlig. And so the story goes as far as the nuns in Buddhist convents that practiced the exercises to stop the menstrual cycle forever.

According to Adelheid Ohligs’ story, the journalist who was associate of a physiotherapist and dancer Aviva Stainer, Luna yoga was developed in a very empirical way. It relates to the influence of the Lunar phases to the phases in our moods and changes that take place in our bodies.

Aviva had worked with a large number of women of various age groups. She noticed the absence of menstruation at young women that took part in very intense physical activities. While older women with whom she worked on a program of physical activities in a retirement home, had reported to her that they were bleeding again.

Aviva and Adelheid resumed the results and benefits of the regular Luna yoga practice: stimulation of ovulation and menstruation, strengthening the muscles of the pelvic floor, reducing pain and cramps before and during menstruation, relieving symptoms of menopause, regulation of sexual drive and orgasm, reduction in precancerous cells number, elimination of cysts etc.

And this book does not stop here regarding yoga. It follows one more example of a study that observes the relationship of yoga and health and it takes on a research conducted in the Indian city of Bhopal.

In the year 1984. in Bhopal pesticide factory came to a leak of a poisonous gas and industrial catastrophe which as a consequence had a death of at least 8000 people and half a million with severe health issues. Toxic chemicals quickly leaked into water supplies. Women that were exposed to them reported issues concerning menstrual cycle, especially pain during menstruation caused by uterus spasms due to the changes in hormonal secretion affected by toxins.

Research that had been undertaken in secrecy on two groups of women lasted for six months. The test group was doing yoga and they didn’t take any medicine, while the control group was taking prescribed medicine and did no yoga. Both groups were trained to take notes about the cycle, illiterate women used graphic symbols to fill the charts. They took notes on length of the cycle, intensity of bleeding, pains, weaknesses, giddiness, lack of appetite, depression…

Women in the test group practiced a set of asanas that was conceived with a goal to balance the nervous and endocrine system. Asanas were focused on the pelvic area, uterus and ovaries. From the addition in photos, I would estimate, that it didn’t take longer than half an hour or one hour to work through the given set of asanas.

Research results showed that the health condition of women from the control group who were taking the prescribed medicine and whose organism already was chemically intoxicated did not improve, while the results provided by the women from the control group who were practicing yoga, clearly showed the relief and normalization of the menstrual cycle.

The fourth part takes on the politics of the so called premenstrual syndrome and sets on important questions!

Why is it so that the whole range of physical and psychological experiences prior to menstruation is being looked upon as an illness? Why is it so that for the medicine, so called PMS is so close to the problem of the so called mental health? Why in both cases the psychological and emotional experiences that vary from the so called normal are being pathologized?

The history of medical treatments of so called PMS start nevertheless with the use of the x-rays for taming the ovaries. The inventor of this “cure” is Robert T. Frank (1931). Researches that followed afterwards monitored only and exclusively the correlation between the hormones and emotions. Relevant medical studies pushed forward the theories which influenced the way of thinking in a wider population, and they all came down to setting the biological bases for numerous stereotypes about women as creatures wonderful and lovely by nature that once a month spit with rage for no obvious reason. Cyclic changes thorough which women were going were treated as hormonal disbalance that is to be corrected namely cured.

During the 1970s researches were going towards discarding PMS as hormonal illness and the whole story began to highlight social, cultural and symbolic components. Present-day approach is mainly focused on suggestions and advices on nutrition, physical activity and relaxation.

Exceptionally good addition to this part is based on statements of women about their feelings during PMS: I enjoy the melancholy and my thoughts, I feel very creative in that period, I dream more than usually, I feel more sexy, I put more quality in work, my thoughts are clearer and sharper, I feel love towards everything that surrounds me.

I personally have way more energy for yoga practice, and I feel the practice more intensely in every way. Asanas are understandably more accessible because of the increase in body temperature, while additional heating is being provided by vinyasa and ujjayi breathing. My focus is sharper, the movement brings me into meditative state faster and easier. Once there, I want to stay in that state.The feeling is very pleasant, healing and it becomes harder to stop. That is why ashtanga vinyasa yoga is a remedy that needs to be dosaged with caution.

Therefore, unlike widespread belief the so called PMS is not only rage, nervousness, sweet craving, depression, lethargy, headache and lumbago. The cause to such feelings should be looked for in deeper social problems closely related to a womans role provided by the patriarchal-capitalist society, rather than in biology.

At the very end, after the fourth part, there is a long list of questions regarding menstruation, menopause and general health, which is a part of the “Mass Observation” archive at the university od Sussex. Some of the answers are possible to provide only with thorough thinking and contemplating.

When working with body, it is necessary to understand it. To understand the body and to take care of the body means to take enough proteins, liquid, enough sunshine, air and sleep. To understand the body also means to understand its role in the political and economic context of the capitalist society and it also means to recognise the imprints that such society leaves in our anatomy. If it wasn’t for that, there wouldn’t be those hard armours which we have trained to carry so eassily.

The book is high on abundance of various sources of literature and reading recomendations. It is done in a fanzine style, cut&paste and it is printed on white chlorine-free paper. It is not-for-profit publication and it is free to distribute. If this was enough to get you interested, the book is available for download at www.threadsbook.org

 

Mirela

No gods, no gurus